Skip to content

Latest commit

 

History

History
172 lines (126 loc) · 6.31 KB

18_regular_expressions_uz.md

File metadata and controls

172 lines (126 loc) · 6.31 KB

30 kunlik Python: 18-kun — Regulyar ifodalar (Regex)

<< 17-kun | 19-kun >>

📘 18-kun

Regulyar ifodalar nima

Regulyar ifoda (RegEx) — matnda qoliplarni (pattern) topish uchun maxsus belgilar ketma-ketligi. Yaxshi xabar: JavaScript ham regulyar ifodalarni qo'llab-quvvatlaydi va sintaksis deyarli bir xil! Asosiy farq — yozilish tarzida.

// JavaScript — regex slash (/) orasida yoziladi
const pattern = /apple/i;     // i — katta-kichik harfni farqlamaslik flagi
const found = 'I love Apple'.match(pattern);
# Python — regex satr sifatida yoziladi, oldidan 'r' qo'yiladi
import re
pattern = r'apple'
found = re.search(pattern, 'I love Apple', re.I)   # re.I — katta-kichik harfni farqlamaslik flagi

🟡 r'...' — "raw string" degani, bu yerda teskari chiziq (\) belgilari maxsus ma'noda ishlatilishi uchun kerak. JS'da regex /.../ belgilar orasida yoziladi, Python'da esa oddiy satr (lekin r prefiksi bilan).

re modulidagi metodlar

Pythonda regex bilan ishlash uchun re modulini import qilish kerak (JS'da bu o'rnatilgan, RegExp global obyekti orqali ishlaydi):

Python JavaScript'dagi o'xshashi Vazifasi
re.match(pattern, text) text.match(/^pattern/) faqat matn boshidan qidiradi
re.search(pattern, text) text.match(pattern) matnning istalgan joyidan birinchi moslikni topadi
re.findall(pattern, text) text.match(/pattern/g) barcha mosliklarni ro'yxat qilib qaytaradi
re.sub(pattern, new, text) text.replace(/pattern/g, new) moslikni almashtiradi
re.split(pattern, text) text.split(/pattern/) matnni qolip bo'yicha bo'ladi

match() — faqat matn boshini tekshiradi:

import re
txt = 'I love to teach python and javaScript'
match = re.match('I love to teach', txt, re.I)
print(match)             # <re.Match object; span=(0, 15), match='I love to teach'>
print(match.span())      # (0, 15) — boshlanish va tugash indekslari

search() — matnning istalgan joyidan qidiradi (match()dan ko'proq ishlatiladi):

txt = 'Python eng chiroyli til. Men birinchi til sifatida pythonni tavsiya qilaman'
match = re.search('birinchi', txt, re.I)
print(match.span())   # (26, 34)

findall() — barcha mosliklarni ro'yxat qilib qaytaradi (eng ko'p ishlatiladigan):

txt = 'Python chiroyli til. python juda mashhur til.'
matches = re.findall('python', txt, re.I)
print(matches)   # ['Python', 'python'] — re.I tufayli ikkisi ham topiladi

Matnni regex orqali bo'lish va almashtirish

sub() — qolipga mos kelgan qismni almashtiradi:

txt = 'Men %P%y%t%h%on dasturlash tilini yaxshi ko\'raman'
cleaned = re.sub('%', '', txt)    # barcha % belgilarini olib tashlash
print(cleaned)   # Men Python dasturlash tilini yaxshi ko'raman

split() — qolip bo'yicha matnni bo'laklarga ajratadi:

txt = '''Birinchi qator
Ikkinchi qator
Uchinchi qator'''
print(re.split('\n', txt))   # ['Birinchi qator', 'Ikkinchi qator', 'Uchinchi qator']

Regex qoliplarini yozish

Regulyar ifoda belgilari JavaScript bilan deyarli 100% bir xil — bu sizning ulkan afzalligingiz! Quyidagi jadval ikkisida ham bir xil ishlaydi:

Belgi Ma'nosi
[abc] a, b yoki c dan biri
[a-z] a dan z gacha istalgan kichik harf
[A-Z] A dan Z gacha istalgan katta harf
[0-9] istalgan raqam
\d raqam (digit)
\D raqam emas
. qator ko'chirishdan tashqari istalgan belgi
^ shu bilan boshlanadi
$ shu bilan tugaydi
* oldingi belgi 0 yoki undan ko'p marta
+ oldingi belgi 1 yoki undan ko'p marta
? oldingi belgi 0 yoki 1 marta (ixtiyoriy)
{3} aynan 3 marta
{3,8} 3 dan 8 martagacha
| yoki (alternativ)
() guruhlash

Misollar:

import re

# Kvadrat qavs — bir nechta variantdan biri
matches = re.findall(r'[Aa]pple', 'Apple va apple mevalar')   # ['Apple', 'apple']

# \d — raqamlarni topish
txt = 'Bu misol 6-dekabr 2019-yilda va 8-iyul 2021-yilda yaratilgan'
matches = re.findall(r'\d+', txt)   # ['6', '2019', '8', '2021'] — '+' bir yoki undan ko'p raqam degani

# {4} — aniq 4 ta belgi
matches = re.findall(r'\d{4}', txt)   # ['2019', '2021'] — faqat 4 xonali sonlar

# ^ — boshlanish
matches = re.findall(r'^Bu', txt)   # ['Bu']

# [^...] — inkor (negation): A-Z, a-z va bo'sh joydan boshqa hammasi
matches = re.findall(r'[^A-Za-z ]+', txt)

🟢 JS'da xuddi shu qoliplarni /[Aa]pple/, /\d+/, /\d{4}/, /^Bu/, /[^A-Za-z ]+/ deb yozardingiz — belgilarning o'zi bir xil, faqat qaysi qiyshiq chiziq ichiga olinishi farq qiladi.

🌕 Davom etayotganingiz zo'r! 18-kun challenge'ini tugatdingiz. Endi mashqlarni bajaring.

💻 Mashqlar — 18-kun

1-daraja

  1. Quyidagi paragrafda eng ko'p uchraydigan so'z qaysi?

    paragraph = 'I love teaching. If you do not love teaching what else can you love. I love Python if you do not love something which can give you all the capabilities to develop an application what else can you love.'
  2. X-o'qida zarrachalarning joylashuvi: -12, -4, -3, -1 (manfiy tomonda), 0 (markazda), 4 va 8 (musbat tomonda). Bu raqamlarni matndan regex orqali ajratib olib, eng uzoq ikki zarracha orasidagi masofani toping.

2-daraja

  1. Satrning to'g'ri Python o'zgaruvchi nomi ekanligini tekshiruvchi regex qolip yozing:
    is_valid_variable('first_name')   # True
    is_valid_variable('first-name')   # False
    is_valid_variable('1first_name')  # False

3-daraja

  1. Quyidagi matnni "tozalang" (keraksiz belgilarni olib tashlang) va eng ko'p uchraydigan 3 so'zni toping:

    sentence = '''%I $am@% a %tea@cher%, &and& I lo%#ve %tea@ching%;. There $is nothing; &as& mo@re rewarding...'''

🎉 TABRIKLAYMIZ! 🎉

<< 17-kun | 19-kun >>