Skip to content

Latest commit

 

History

History
176 lines (133 loc) · 5.05 KB

17_exception_handling_uz.md

File metadata and controls

176 lines (133 loc) · 5.05 KB

30 kunlik Python: 17-kun — Xatolarni boshqarish (Exception Handling)

<< 16-kun | 18-kun >>

📘 17-kun

Try va Except

JavaScriptda try...catch ishlatgansiz — xatolik yuz berganda dastur to'xtamasligi uchun. Python'da bu try...except deyiladi, mantiq xuddi bir xil:

// JavaScript
try {
  // xato bo'lishi mumkin bo'lgan kod
} catch (error) {
  console.log('Nimadir xato ketdi');
}
# Python
try:
    print(10 + '5')      # bu xatolik beradi — son va matnni qo'shib bo'lmaydi
except:
    print('Nimadir xato ketdi')

Xatolik turini aniqlash — har xil xatolik turi uchun alohida blok yozish mumkin (15-kunda ko'rgan xatolik turlarini eslang):

try:
    name = input('Ismingizni kiriting: ')
    year_born = input('Tug\'ilgan yilingiz: ')
    age = 2024 - int(year_born)
    print(f'Siz {name}. Yoshingiz {age}.')
except TypeError:
    print('Turlar mos kelmadi (TypeError)')
except ValueError:
    print('Qiymat noto\'g\'ri (ValueError)')
except ZeroDivisionError:
    print('Nolga bo\'lish xatoligi')

🟡 JS'da bunday "xatolik turiga qarab alohida blok" yo'q — catch (error) ichida if (error instanceof TypeError) deb qo'lda tekshirish kerak bo'lardi. Python'da bu imkoniyat tayyor holda keladi.

else va finally — JS'da finally bor (har doim ishlaydi), lekin else yo'q (Python'ga xos: xatolik bo'lmasa ishlaydi):

try:
    age = 2024 - int(input('Tug\'ilgan yilingiz: '))
except ValueError:
    print('Qiymat xato')
else:
    print('try bloki muvaffaqiyatli tugadi')   # xatolik bo'lmasa ishlaydi
finally:
    print('Bu har doim ishlaydi')                # JS'dagi finally bilan bir xil

Qisqa yozilish — barcha xatoliklarni bitta nom ostida ushlab, xabarini chiqarish:

try:
    age = 2024 - int(input('Tug\'ilgan yilingiz: '))
except Exception as e:
    print(e)   # JS'dagi catch(error) { console.log(error.message) } ga o'xshaydi

Argumentlarni yoyish va yig'ish

5-kunda ko'rgan unpacking tushunchasini funksiyalarga qo'llaymiz. Ikki belgi ishlatiladi: * (list/tuple uchun) va ** (dictionary uchun).

List'ni yoyib, funksiyaga argument qilib berish:

def sum_of_five_nums(a, b, c, d, e):
    return a + b + c + d + e

lst = [1, 2, 3, 4, 5]
print(sum_of_five_nums(*lst))   # 15 — har bir element alohida argument bo'lib boradi

🟢 Bu JS'dagi spread operatoriga to'g'ridan-to'g'ri mos keladi: sumOfFiveNums(...lst).

Dictionary'ni yoyib berish:

def unpacking_person_info(name, country, city, age):
    return f'{name} {country}, {city}da yashaydi. U {age} yoshda.'

dct = {'name': 'Asabeneh', 'country': 'Finland', 'city': 'Helsinki', 'age': 250}
print(unpacking_person_info(**dct))

Cheksiz argumentlarni "yig'ish" (packing) — 11-kunda ko'rgan *args va **kwargs:

def sum_all(*args):
    s = 0
    for i in args:
        s += i
    return s

print(sum_all(1, 2, 3, 4, 5, 6, 7))   # 28

Spread (yoyish) operatori

Ro'yxatlarni birlashtirishda ham xuddi shu * belgisi ishlatiladi — bu JavaScriptdagi spread operatori (...) bilan deyarli bir xil:

// JavaScript
const lstOne = [1, 2, 3];
const lstTwo = [4, 5, 6, 7];
const lst = [0, ...lstOne, ...lstTwo];
# Python
lst_one = [1, 2, 3]
lst_two = [4, 5, 6, 7]
lst = [0, *lst_one, *lst_two]
print(lst)   # [0, 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7]

Enumerate

Sikl ichida elementning indeksi ham kerak bo'lsa, enumerate() ishlatiladi — bu JS'dagi array.entries() yoki array.forEach((item, index) => ...) ga to'g'ridan-to'g'ri mos keladi:

// JavaScript
['Finland', 'Sweden', 'Norway'].forEach((country, index) => {
  console.log(index, country);
});
# Python
countries = ['Finland', 'Sweden', 'Norway']
for index, country in enumerate(countries):
    print(index, country)

Zip

Ikki (yoki undan ko'p) ro'yxatni bir vaqtning o'zida aylanib chiqish kerak bo'lsa, zip() ishlatiladi — JS'da bunga to'g'ridan-to'g'ri tayyor funksiya yo'q, qo'lda indeks orqali yozilardi:

fruits = ['banana', 'orange', 'mango']
vegetables = ['Tomato', 'Potato', 'Cabbage']

for f, v in zip(fruits, vegetables):
    print(f, '-', v)
# banana - Tomato
# orange - Potato
# mango - Cabbage

🌕 Siz qat'iyatlisiz! 17-kun challenge'ini tugatdingiz. Endi mashqlarni bajaring.

💻 Mashqlar — 17-kun

  1. names = ['Finland', 'Sweden', 'Norway', 'Denmark', 'Iceland', 'Estonia', 'Russia']. Birinchi besh davlatni nordic_countriesga, Estoniani esga, Russiani ruga ajratib oling (unpacking orqali).

🎉 TABRIKLAYMIZ! 🎉

<< 16-kun | 18-kun >>