Name	Name	Last commit message	Last commit date
parent directory ..
README.md	README.md

layout

chapter

lecture

title

Εντολές και Ροή Ελέγχου

date

2026-10-19

part

slides

https://progintro.github.io/assets/pdf/lec06.pdf

05-operators-statements

07-problem-solving

topics

statements

conditionals

loops

control-flow

notes

03-control-flow

labs

lab03

Κεφάλαιο 6: Εντολές και Ροή Ελέγχου

Στόχοι: μετά από αυτό το κεφάλαιο θα μπορείτε να κατατάσσετε κάθε εντολή της C σε μία από πέντε κατηγορίες, να γράφετε if, if-else και αλυσίδες else if, να αποφεύγετε το dangling else, να γράφετε βρόχους while, for και do-while, να προβλέπετε πόσες φορές εκτελείται το σώμα τους και να διαβάζετε το διάγραμμα ροής κάθε εντολής ελέγχου.

Προαπαιτούμενα: Κεφάλαιο 2, Κεφάλαιο 5

Χρόνος μελέτης: ~2 ώρες

Σύνοψη

Η διάλεξη κατατάσσει τις εντολές της C σε πέντε κατηγορίες (κενές, έκφρασης, σύνθετες, συνθήκης, επανάληψης) και περνάει στη ροή ελέγχου: στις εντολές που αποφασίζουν ποια εντολή θα εκτελεστεί και πόσες φορές. Βλέπουμε την if και την if-else, τις εμφωλευμένες if και την παγίδα του dangling else, και τους τρεις βρόχους while, for και do-while, ο καθένας με το διάγραμμα ροής του. Με αυτά γράφουμε προγράμματα που παίρνουν αποφάσεις και επαναλαμβάνουν υπολογισμούς.

Θεωρία

§6.1 Κατηγορίες εντολών

Κάθε εντολή (statement) της C ανήκει σε μία από πέντε κατηγορίες:

#	Κατηγορία	English	Παράδειγμα
1	Κενές εντολές	null / empty statements	`;`
2	Εντολές έκφρασης	expression statements	`x = 4;`
3	Σύνθετες εντολές	compound statements / blocks	`{ x = 4; y = 7; }`
4	Εντολές συνθήκης	conditional statements	`if (x > y) max = x;`
5	Εντολές επανάληψης	iteration statements / loops	`while (i < 42) i++;`

Το semicolon (;) είναι το διαχωριστικό εντολών: δείχνει πού τελειώνει μια εντολή. Οι κατηγορίες 4 και 5 είναι οι εντολές ροής ελέγχου.

§6.2 Κενή εντολή, εντολή έκφρασης, σύνθετη εντολή

Η κενή εντολή (empty / null statement) είναι ένα σκέτο ; και δεν κάνει τίποτα (no-op)· το ;;;;; είναι πέντε κενές εντολές. Χρησιμεύει (και κρύβει παγίδες) όταν γίνεται σώμα μιας if ή ενός βρόχου.

Εντολή έκφρασης (expression statement) είναι μια έκφραση που τελειώνει με semicolon, π.χ. οι αναθέσεις, οι αυξήσεις και οι κλήσεις συναρτήσεων: x = 4;, z = ++y;.

Σύνθετη εντολή (compound statement) ή block είναι μια σειρά εντολών μέσα σε αγκύλες { }. Συντακτικά ένα block μετράει ως μία εντολή, οπότε όπου η C ζητάει «μια εντολή» (π.χ. ως σώμα μιας if) μπορούμε να βάλουμε όσες θέλουμε μέσα σε αγκύλες. Μετά το } δεν χρειάζεται ;, και το άδειο block { } κάνει ό,τι η κενή εντολή.

§6.3 Ροή ελέγχου

Ροή ελέγχου (control flow) είναι η σειρά με την οποία εκτελούνται οι εντολές ενός προγράμματος. Την καθορίζουν οι εντολές ροής ελέγχου (control flow statements), που παραλείπουν εντολές (συνθήκη) ή τις επαναλαμβάνουν (βρόχοι). Συνήθως την οπτικοποιούμε με ένα διάγραμμα ροής (flowchart): ένας ρόμβος είναι ο έλεγχος μιας συνθήκης με δύο εξόδους, «αληθής» και «ψευδής», και ένα ορθογώνιο είναι μια εντολή.

Μια συνθήκη στην C είναι απλώς μια έκφραση (Κεφάλαιο 5): τιμή μηδέν σημαίνει ψευδής, οποιαδήποτε άλλη τιμή σημαίνει αληθής. Γι' αυτό γράφουμε while (1) ή if (n).

§6.4 Η εντολή if

Η εντολή if εκτελεί μια εντολή μόνο αν μια λογική συνθήκη είναι αληθής:

if ( συνθήκη )
    εντολή

Οι παρενθέσεις γύρω από τη συνθήκη είναι υποχρεωτικές. Η εντολή μπορεί να είναι οποιασδήποτε κατηγορίας: κενή (if (year > 1) ;, που δεν κάνει τίποτα), εντολή έκφρασης (if (year > 1) year++;) ή block (if (year > 1) { year++; }). Οι δύο τελευταίες κάνουν το ίδιο, αλλά με αγκύλες μια δεύτερη εντολή που θα προσθέσετε αργότερα μπαίνει σίγουρα μέσα στην if.

flowchart TD
  S(["execution"]) --> C{"( συνθήκη )"}
  C -- "αληθής" --> E["εντολή"]
  C -- "ψευδής" --> N(["επόμενη εντολή"])
  E --> N

Σχήμα: διάγραμμα ροής της if.

§6.5 Η εντολή if-else

Η εντολή if-else εκτελεί μια άλλη εντολή όταν η συνθήκη είναι ψευδής. Εκτελείται ακριβώς μία από τις δύο, ποτέ και οι δύο και ποτέ καμία:

if ( συνθήκη )
    εντολή1
else
    εντολή2

flowchart TD
  S(["execution"]) --> C{"( συνθήκη )"}
  C -- "αληθής" --> E1["εντολή1"]
  C -- "ψευδής" --> E2["εντολή2"]
  E1 --> N(["επόμενη εντολή"])
  E2 --> N

Σχήμα: διάγραμμα ροής της if-else.

Το else δεν είναι απαραίτητο (το ίδιο αποτέλεσμα βγαίνει με μια αρχική ανάθεση και μια απλή if), αλλά δείχνει καθαρά ότι οι δύο περιπτώσεις αποκλείονται. Για απλές επιλογές τιμής υπάρχει και ο τελεστής συνθήκης ? : του Κεφαλαίου 5. Βλ. το παράδειγμα Μέγιστο δύο αριθμών.

§6.6 Εμφωλευμένες if και η αλυσίδα else if

Όταν έχουμε πάνω από δύο περιπτώσεις, χρησιμοποιούμε εμφωλευμένες εντολές if (nested if): το σώμα μιας if ή ενός else είναι άλλη if. Το else if δεν είναι ξεχωριστή λέξη-κλειδί· είναι ένα else του οποίου η εντολή είναι μια νέα if. Στο παράδειγμα των διαφανειών:

lab = -1;
if (year < 1)
    { /* empty block */ }
else if (year == 1)
    lab = 20;
else
    lab = 0;

Οι συνθήκες ελέγχονται με τη σειρά και εκτελείται το σώμα της πρώτης αληθούς: για year < 1 το lab μένει -1 (άδειο block), για year == 1 γίνεται 20, αλλιώς 0.

flowchart TD
  S(["execution"]) --> C1{"year #lt; 1"}
  C1 -- "αληθής" --> B0["{ } (τίποτα)"]
  C1 -- "ψευδής" --> C2{"year == 1"}
  C2 -- "αληθής" --> B1["lab = 20;"]
  C2 -- "ψευδής" --> B2["lab = 0;"]
  B0 --> N(["επόμενη εντολή"])
  B1 --> N
  B2 --> N

Σχήμα: η αλυσίδα else if ως δύο εμφωλευμένες if-else.

§6.7 Το πρόβλημα του dangling else

Οι εμφωλευμένες if χωρίς αγκύλες μπορεί να είναι αμφίσημες (ambiguous): σε ποια if ανήκει ένα else; Ο μεταγλωττιστής αγνοεί τη στοίχιση και ακολουθεί έναν κανόνα: κάθε else ανήκει στην πλησιέστερη προηγούμενη if που δεν έχει ήδη else. Έτσι, στο

if (year <= 1)
    if (year == 1)
        lab = 20;
else
    lab = 0;

το else ανήκει στην εσωτερική if (year == 1), παρόλο που η στοίχιση λέει το αντίθετο. Αυτό είναι το πρόβλημα του dangling else. Η λύση των διαφανειών: αν δεν είμαστε σίγουροι, χρησιμοποιούμε αγκύλες { } για να υποδείξουμε τα όρια των σύνθετων εντολών. Ο gcc με -Wall προειδοποιεί: suggest explicit braces to avoid ambiguous 'else' [-Wdangling-else]. Βλ. το παράδειγμα Είναι τα δύο προγράμματα ισοδύναμα;.

§6.8 Βρόχοι: η εντολή while

Οι βρόχοι (loops) ή δομές επανάληψης επαναλαμβάνουν μια εντολή, το σώμα του βρόχου· κάθε εκτέλεσή του λέγεται επανάληψη (iteration). Η εντολή while επαναλαμβάνει το σώμα όσο η συνθήκη είναι αληθής:

while ( συνθήκη )
    εντολή

Η συνθήκη ελέγχεται πριν από κάθε επανάληψη, οπότε αν είναι ψευδής από την αρχή το σώμα δεν εκτελείται καμία φορά. Για να τελειώσει ο βρόχος, το σώμα πρέπει να αλλάζει κάτι από το οποίο εξαρτάται η συνθήκη· αλλιώς έχουμε ατέρμονα βρόχο (infinite loop).

flowchart TD
  S(["execution"]) --> C{"( συνθήκη )"}
  C -- "αληθής" --> E["εντολή"]
  E --> C
  C -- "ψευδής" --> N(["επόμενη εντολή"])

Σχήμα: διάγραμμα ροής της while· ο έλεγχος γίνεται πριν από το σώμα.

§6.9 Η εντολή for

Η εντολή for αρχικοποιεί μεταβλητές, επαναλαμβάνει μια εντολή όσο η συνθήκη είναι αληθής, και στο τέλος κάθε επανάληψης εκτελεί το βήμα:

for ( αρχικοποίηση ; συνθήκη ; βήμα )     αρχικοποίηση;
    εντολή                                while ( συνθήκη ) {
                                              εντολή
                                              βήμα;
                                          }

Η αρχικοποίηση εκτελείται μία φορά· μετά ελέγχεται η συνθήκη, εκτελείται το σώμα, εκτελείται το βήμα, και ξανά από τον έλεγχο. Όπως δείχνει η δεξιά στήλη, η for είναι απλώς πιο συμπαγής γραφή της while.

flowchart TD
  S(["execution"]) --> I["αρχικοποίηση"]
  I --> C{"( συνθήκη )"}
  C -- "αληθής" --> E["εντολή"]
  E --> B["βήμα"]
  B --> C
  C -- "ψευδής" --> N(["επόμενη εντολή"])

Σχήμα: διάγραμμα ροής της for.

Και τα τρία μέρη είναι προαιρετικά, αλλά τα δύο ; μένουν πάντα. Συνθήκη που λείπει θεωρείται πάντα αληθής, άρα το for (;;) είναι η κλασική γραφή του ατέρμονα βρόχου. Ο βρόχος for (i = 0; i < N; i++) εκτελείται ακριβώς N φορές, για i = 0, 1, …, N-1.

§6.10 Η εντολή do-while

Η εντολή do-while εκτελεί πρώτα μία φορά την εντολή και μετά ελέγχει τη συνθήκη για το αν χρειάζεται άλλη επανάληψη:

do
    εντολή
while ( συνθήκη );

Επειδή ο έλεγχος γίνεται στο τέλος, το σώμα εκτελείται τουλάχιστον μία φορά (π.χ. ζητάμε μια τιμή από τον χρήστη μέχρι να είναι έγκυρη). Το τελικό ; είναι υποχρεωτικό.

flowchart TD
  S(["execution"]) --> E["εντολή"]
  E --> C{"( συνθήκη )"}
  C -- "αληθής" --> E
  C -- "ψευδής" --> N(["επόμενη εντολή"])

Σχήμα: διάγραμμα ροής της do-while· το σώμα προηγείται του ελέγχου.

§6.11 Σύγκριση των τριών βρόχων

	`while`	`for`	`do-while`
Έλεγχος συνθήκης	πριν από κάθε επανάληψη	πριν από κάθε επανάληψη	μετά από κάθε επανάληψη
Ελάχιστες εκτελέσεις σώματος	0	0	1
Αρχικοποίηση / βήμα	χωριστά	στην επικεφαλίδα	χωριστά
`;` μετά τη συνθήκη	λάθος (κενό σώμα)	λάθος (κενό σώμα)	υποχρεωτικό
Ατέρμονας βρόχος	`while (1)`	`for (;;)`	`do … while (1);`

Μετρητής με γνωστό εύρος: for· «όσο ισχύει κάτι»: while· «τουλάχιστον μία φορά»: do-while. Οι switch, break, continue έρχονται στο Κεφάλαιο 8.

Παραδείγματα

§6.12 Ιχνηλάτηση εντολών έκφρασης

Εφαρμόζει: εντολή έκφρασης, ++/-- από το Κεφάλαιο 5. Ποια η τιμή των x, y, z μετά από αυτές τις εντολές;

x = 4;
y = 7;
z = ++y;
y = z - (x++);
z = x - (--y);

Το ++y αλλάζει πρώτα και δίνει τη νέα τιμή· το x++ δίνει την παλιά και αλλάζει μετά:

Εντολή	`x`	`y`	`z`
`x = 4; y = 7;`	4	7	?
`z = ++y;`	4	8	8
`y = z - (x++);`	5	4	8
`z = x - (--y);`	5	3	2

§6.13 Μέγιστο δύο αριθμών

Εφαρμόζει: if-else. Οι διαφάνειες ρωτούν αν μπορούμε χωρίς else, αν υπάρχει άλλος τρόπος, και τι κάνουμε με πάνω από δύο συνθήκες. Τρεις ισοδύναμες γραφές:

if (x > y) max = x; else max = y;   /* 1: if-else */
max = y; if (x > y) max = x;        /* 2: χωρίς else */
max = (x > y) ? x : y;              /* 3: τελεστής συνθήκης */

Για περισσότερες από δύο συνθήκες: εμφωλευμένες if.

§6.14 Είναι τα δύο προγράμματα ισοδύναμα;

Εφαρμόζει: εμφωλευμένες if, dangling else. Το πρώτο είναι η αλυσίδα else if της Θεωρίας· το δεύτερο είναι:

lab = -1;
if (year <= 1)
    if (year == 1)
        lab = 20;
else
    lab = 0;

Αν το else ανήκε στην εξωτερική if, όπως υπονοεί η στοίχιση, θα ήταν ισοδύναμα. Ανήκει όμως στην εσωτερική, άρα:

`year`	1ο πρόγραμμα	2ο πρόγραμμα
`0` (ή αρνητικό)	`lab = -1`	`lab = 0`
`1`	`lab = 20`	`lab = 20`
`2` (ή μεγαλύτερο)	`lab = 0`	`lab = -1`

Δεν είναι ισοδύναμα. Για να ανήκει το else στην εξωτερική if, κλείστε την εσωτερική if σε αγκύλες: if (year <= 1) { if (year == 1) lab = 20; } else lab = 0;.

§6.15 Άθροισμα με while

Εφαρμόζει: while. Τι κάνει το παρακάτω πρόγραμμα;

#include <stdio.h>

int main() {
    int i = 0;
    int sum = 0;
    while (i < 42) {
        sum += i;
        i++;
    }
    printf("%d %d\n", i, sum);
    return 0;
}

Ο βρόχος σταματάει όταν i == 42, αφού έχει προσθέσει $0 + \dots + 41 = 861$:

$ ./a.out
42 861

Μετά τον βρόχο το i έχει την τιμή που έκανε τη συνθήκη ψευδή (42), όχι την τελευταία για την οποία εκτελέστηκε το σώμα (41).

§6.16 Ατέρμονες βρόχοι: while (1) και for (;;)

Εφαρμόζει: κενή εντολή, while, for.

while (1);
for (;;) ;

Ατέρμονες βρόχοι με κενό σώμα (στις διαφάνειες το for (;;) δεν έχει σώμα· εδώ πήρε την κενή εντολή): το πρόγραμμα «κολλάει» μέχρι το Ctrl-C. Μια πάντα αληθής συνθήκη έχει νόημα σε προγράμματα που τρέχουν συνεχώς (ένας server, ένα παιχνίδι) ή που τερματίζουν από μέσα, π.χ. με return ή με την break μιας επόμενης διάλεξης.

§6.17 Το ερωτηματικό μετά το while

Εφαρμόζει: κενή εντολή, while. Τι κάνει το παρακάτω;

i = 0;
while (i < 42);
    printf("%d\n", i++);

Το ; μετά το while (i < 42) είναι κενή εντολή και αυτή είναι το σώμα. Το i δεν αλλάζει ποτέ και το πρόγραμμα κολλάει χωρίς έξοδο· η printf βρίσκεται μετά τον βρόχο και δεν εκτελείται ποτέ. Ο κώδικας μεταγλωττίζεται, αφού είναι συντακτικά σωστός.

§6.18 Μέτρηση με for

Εφαρμόζει: for. Ο πρώτος βρόχος τυπώνει 100 φορές Hello world· ο δεύτερος είναι το γενικό παράδειγμα των διαφανειών:

int i;
for ( i = 0 ; i < 100 ; i++ )
    printf("Hello world\n");

for ( i = 0 ; i < N ; i++ ) {
    printf("%d\n", i);
}

Πόσες φορές εκτελείται το block; N φορές (αν N > 0), για i = 0, …, N-1· αν N <= 0, καμία.
Θα τυπωθεί το N; Όχι: με i == N η συνθήκη είναι ψευδής πριν από την printf.
Τι γίνεται αν αλλάξω αρχικοποίηση ή βήμα; Με i = 1 το σώμα εκτελείται N-1 φορές· με βήμα i += 2 τυπώνονται μόνο οι ζυγοί κάτω από N· με i-- το i απομακρύνεται από το N και ο βρόχος (θεωρητικά) δεν τελειώνει ποτέ.

§6.19 do-while μέχρι το 42

Εφαρμόζει: do-while. Τι κάνει το παρακάτω;

i = 0;
do
    i++;
while (i < 42);
printf("%d\n", i);

Το i αυξάνεται και μετά ελέγχεται· όταν γίνει 42 ο έλεγχος αποτυγχάνει και τυπώνεται 42. Με i = 100; στην αρχή, η do-while εκτελεί το σώμα μία φορά και τυπώνει 101, ενώ ένα while (i < 42) i++; δεν θα το εκτελούσε καθόλου και θα έμενε 100.

§6.20 Γρήγορος έλεγχος της λύσης με pipes και time

Συμβουλή για την άσκηση goldbach της hw0. Αντί να πληκτρολογείτε κάθε φορά την είσοδο, στείλτε τη στο πρόγραμμα με pipe (Κεφάλαιο 1):

echo -e "42\ng\n67\np\n" | ./goldbach

Η echo -e ερμηνεύει κάθε \n ως αλλαγή γραμμής, οπότε το ./goldbach διαβάζει τέσσερις γραμμές: 42 με την επιλογή g (έλεγχος Goldbach) και 67 με την επιλογή p (έλεγχος πρώτου). Με time μετράτε και τον χρόνο εκτέλεσης. Αν οι είσοδοι είναι πολλές, γράψτε τις σε ένα αρχείο και δώστε το στο πρόγραμμα με ανακατεύθυνση εισόδου:

echo -e "42\ng\n67\np\n" | time ./goldbach
time ./goldbach < input.txt

Στις διαφάνειες του 2025-26 το ίδιο παράδειγμα ήταν η άσκηση aliquot της hw0 εκείνης της χρονιάς (Α6.15), όπου με το ttyplot σχεδιάζατε και την έξοδο στο τερματικό: echo -e "2856\n0\nf\n" | ./aliquot | ttyplot.

Κύρια σημεία

Κάθε εντολή της C είναι κενή, έκφρασης, σύνθετη, συνθήκης ή επανάληψης.
Η κενή εντολή ; δεν κάνει τίποτα· μετράει όταν γίνεται σώμα if ή βρόχου.
Μια έκφραση που τελειώνει σε ; είναι εντολή έκφρασης.
Ένα block { } μετράει ως μία εντολή και μπορεί να γίνει σώμα κάθε εντολής ελέγχου.
Ροή ελέγχου είναι η σειρά εκτέλεσης των εντολών· τη δείχνει ένα διάγραμμα ροής.
Η if εκτελεί μια εντολή μόνο αν η συνθήκη είναι μη μηδενική· οι παρενθέσεις είναι υποχρεωτικές.
Η if-else εκτελεί ακριβώς μία από δύο εντολές.
Για πάνω από δύο περιπτώσεις γράφουμε εμφωλευμένες if, συνήθως ως αλυσίδα else if.
Κάθε else ανήκει στην πλησιέστερη προηγούμενη if χωρίς else· η στοίχιση δεν μετράει.
Αν δεν είμαστε σίγουροι, χρησιμοποιούμε αγκύλες { } για τα όρια των σύνθετων εντολών.
Η while ελέγχει πριν από κάθε επανάληψη, οπότε το σώμα της μπορεί να μην εκτελεστεί.
Ένα ; αμέσως μετά από while (...) ή for (...) γίνεται το σώμα του βρόχου.
Οι while (1) και for (;;) χρησιμεύουν σε προγράμματα που τρέχουν συνεχώς.
Η for ισοδυναμεί με μια while· το for (i = 0; i < N; i++) εκτελείται N φορές.
Η do-while εκτελεί το σώμα τουλάχιστον μία φορά· το ; στο τέλος είναι υποχρεωτικό.
Με echo -e "..." | ./prog δοκιμάζετε γρήγορα ένα πρόγραμμα, και με time το χρονομετράτε.

Ορολογία

Ελληνικά	English	Σύντομος ορισμός
εντολή	statement	Η μονάδα εκτέλεσης ενός προγράμματος C
κενή εντολή	empty / null statement	Το σκέτο `;`, που δεν κάνει τίποτα (no-op)
εντολή έκφρασης	expression statement	Μια έκφραση που τελειώνει με `;`
σύνθετη εντολή	compound statement / block	Εντολές μέσα σε `{ }`, που μετράνε ως μία
ροή ελέγχου	control flow	Η σειρά με την οποία εκτελούνται οι εντολές
διάγραμμα ροής	flowchart	Σχήμα με ρόμβους (συνθήκες) και ορθογώνια (εντολές)
εμφωλευμένες if	nested if	`if` μέσα στο σώμα άλλης `if` ή `else`
κρεμασμένο else	dangling else	Αμφισημία για το σε ποια `if` ανήκει ένα `else`
βρόχος	loop	Εντολή που επαναλαμβάνει ένα σώμα
επανάληψη	iteration	Μία εκτέλεση του σώματος του βρόχου
ατέρμονας βρόχος	infinite loop	Βρόχος που δεν τερματίζει ποτέ
αρχικοποίηση / βήμα	initialization / step	Το πρώτο και το τρίτο μέρος της `for`

Διάβασμα

Διαφάνειες: Διάλεξη 6 (2026-27), σελ. 1–29. Pipes και time: σελ. 2· κατηγορίες εντολών: σελ. 5–8· ροή ελέγχου, if, if-else: σελ. 9–13· εμφωλευμένες if και dangling else: σελ. 14–16· while: σελ. 17–21· for: σελ. 22–24· do-while: σελ. 25–26. Οι διαφάνειες του 2025-26 έχουν την ίδια αρίθμηση (αλλάζει μόνο το παράδειγμα της σελ. 2, που εκεί είναι η άσκηση aliquot της hw0 του 2025): Διάλεξη 6 (2025).
Σημειώσεις: Κεφάλαιο 3: Η ροή του ελέγχου, ενότητες «Η ροή του ελέγχου στην C», «Εντολή if», «Εντολές βρόχου while», «Εντολή βρόχου for» (K04, σελ. 46–49 και 52–55). Οι διαφάνειες συνιστούν να έχετε καλύψει τις σημειώσεις του κ. Σταματόπουλου μέχρι και τη σελίδα 62, δηλαδή και το Κεφάλαιο 4: Συναρτήσεις μέχρι την ενότητα «Συνάρτηση υπολογισμού παραγοντικού».
Εργαστήριο: Εργαστήριο 3: εισαγωγή για τους τρεις βρόχους και τα διαγράμματα ροής τους, ασκήσεις seq.c (while, for, do...while), root.c (if...else), birthdate.c, limit.c
Βιβλίο: K&R, κεφ. 3 (σελ. 85–100), όπως προτείνουν οι σημειώσεις.
Άλλα:
- Wikipedia: Control flow, Conditional (computer programming), While loop, For loop, Dangling else
- Για τις ακολουθίες aliquot: σχετικό άρθρο (PDF)

Συχνά λάθη

; μετά τη συνθήκη βρόχου. while (i < 42); printf(...); κολλάει χωρίς έξοδο· for (i = 0; i < N; i++); εκτελεί το «σώμα» μία φορά, μετά τον βρόχο. Διόρθωση: σβήστε το ;, βάλτε το σώμα σε { }. Το ίδιο με if (x > y); max = x;.
Εμπιστοσύνη στη στοίχιση. Δύο εντολές με εσοχή κάτω από if χωρίς αγκύλες: μόνο η πρώτη ανήκει στην if. Διόρθωση: { }.
Dangling else. Το else πάει στην εσωτερική if και βγαίνουν λάθος τιμές· ο gcc με -Wall λέει suggest explicit braces to avoid ambiguous 'else'.
Χωρίς παρενθέσεις. if x > 1 δεν μεταγλωττίζεται (expected '(' before 'x').
Ξεχασμένο βήμα σε while: ο βρόχος δεν τελειώνει. Off-by-one: for (i = 0; i <= N; i++) εκτελείται N+1 φορές, όχι N.
Χωρίς ; στο τέλος της do-while. do i++; while (i < 42) δίνει expected ';'.
Ο μετρητής μετά τον βρόχο. Μετά το while (i < 42) { … i++; } το i είναι 42.

Τι δυσκόλεψε την τάξη

Από τα Kahoot των διαλέξεων: οι ερωτήσεις όπου μια λάθος απάντηση μάζεψε πολλές ψήφους, με το ποσοστό σωστών απαντήσεων.

Κ6.9 while(!42) (17% σωστές): Το 53% απάντησε ότι δεν είναι έγκυρη C, πιστεύοντας ότι η συνθήκη πρέπει να είναι σύγκριση· στην C κάθε ακέραια έκφραση είναι συνθήκη, και το !42 κάνει 0.
Κ6.8 Πόσες φορές εκτελείται ένα for μέχρι N (23% σωστές): Το 34% απάντησε N, υποθέτοντας σιωπηρά ότι το N είναι θετικό· αν το N είναι 0 ή αρνητικό, το σώμα δεν εκτελείται καθόλου.
Κ6.7 while γραμμένο ως for (24% σωστές): Το 34% επέλεξε for(; condition ; statement);· αυτό δουλεύει μόνο αν το statement είναι απλή έκφραση, αφού το τρίτο μέρος της for δέχεται έκφραση και όχι οποιαδήποτε εντολή (π.χ. ένα μπλοκ {…} ή ένα if).
Κ6.6 if χωρίς παρενθέσεις (42% σωστές): Το 53% απάντησε True, ίσως από γλώσσες όπως η Python· στην C η συνθήκη της if πρέπει να είναι σε παρενθέσεις.
Κ6.4 Επαναλήψεις με βήμα 2 (57% σωστές): Το 27% επέλεξε 49 φορές, ένα κλασικό λάθος «κατά ένα» (off-by-one): ξεχνά ότι μετράει και η επανάληψη με i = 0.
Κ6.3 Η σύνταξη του for (59% σωστές): Το 27% επέλεξε for(i < 100; i++;), βάζοντας τη συνθήκη στη θέση της αρχικοποίησης. Τα τρία μέρη του for είναι πάντα αρχικοποίηση; συνθήκη; βήμα, και ένα κενό μέρος αφήνει μόνο το ερωτηματικό του.

Ερωτήσεις κατανόησης

Ε6.1 Πόσες εντολές περιέχει η γραμμή ;;;;; και τι κάνουν;¹
Ε6.2 Γιατί ένα block { … } μπορεί να σταθεί ως σώμα μιας if, ενώ δύο σκέτες εντολές όχι;²
Ε6.3 Σε ποια if ανήκει ένα else όταν υπάρχουν δύο υποψήφιες και δεν υπάρχουν αγκύλες;³
Ε6.4 Ποια είναι η διαφορά ανάμεσα σε while και do-while; Δώστε μια περίπτωση όπου δίνουν διαφορετικό αποτέλεσμα.⁴
Ε6.5 Γράψτε έναν βρόχο while ισοδύναμο με το for (i = 0; i < 100; i++) printf("Hello world\n");.⁵
Ε6.6 Πόσες φορές εκτελείται το σώμα του for (i = 0; i <= N; i++);⁶

Kahoot από το αμφιθέατρο (Κ6.1–Κ6.9)

Ερωτήσεις που παίχτηκαν στις διαλέξεις, με το ποσοστό των φοιτητών που απάντησαν σωστά.

Κ6.1 Απλό if-else: 91% σωστές απαντήσεις
Κ6.2 while και do-while: 85% σωστές απαντήσεις
Κ6.3 Η σύνταξη του for: 59% σωστές απαντήσεις
Κ6.4 Επαναλήψεις με βήμα 2: 57% σωστές απαντήσεις
Κ6.5 Ένα for χωρίς βήμα: 56% σωστές απαντήσεις
Κ6.6 if χωρίς παρενθέσεις: 42% σωστές απαντήσεις
Κ6.7 while γραμμένο ως for: 24% σωστές απαντήσεις
Κ6.8 Πόσες φορές εκτελείται ένα for μέχρι N: 23% σωστές απαντήσεις
Κ6.9 while(!42): 17% σωστές απαντήσεις

Ασκήσεις

Ζέσταμα: από τις διαφάνειες (Α6.1–Α6.9)

Α6.1 Τι τυπώνει η do-while: Διάλεξη 6: Εντολές και Ροή Ελέγχου, διαφάνεια 26 · ★☆☆ · trace · slides-lec06-do-while
Α6.2 Τιμές μετά από εντολές έκφρασης: Διάλεξη 6: Εντολές και Ροή Ελέγχου, διαφάνεια 7 · ★☆☆ · trace · slides-lec06-expression-statements
Α6.3 Πόσες φορές εκτελείται μια for: Διάλεξη 6: Εντολές και Ροή Ελέγχου, διαφάνεια 24 · ★☆☆ · short-answer · slides-lec06-for-count
Α6.4 Ο βρόχος for (;;): Διάλεξη 6: Εντολές και Ροή Ελέγχου, διαφάνεια 23 · ★☆☆ · short-answer · slides-lec06-for-empty
Α6.5 Μέγιστο με if-else και εναλλακτικές: Διάλεξη 6: Εντολές και Ροή Ελέγχου, διαφάνεια 13 · ★☆☆ · short-answer · slides-lec06-if-else-max
Α6.6 Ο βρόχος while (1): Διάλεξη 6: Εντολές και Ροή Ελέγχου, διαφάνεια 20 · ★☆☆ · short-answer · slides-lec06-while-forever
Α6.7 Άθροισμα με while: Διάλεξη 6: Εντολές και Ροή Ελέγχου, διαφάνεια 19 · ★☆☆ · trace · slides-lec06-while-sum
Α6.8 Το πρόβλημα του dangling else: Διάλεξη 6: Εντολές και Ροή Ελέγχου, διαφάνεια 15 · ★★☆ · trace · slides-lec06-dangling-else
Α6.9 Το ερωτηματικό μετά το while: Διάλεξη 6: Εντολές και Ροή Ελέγχου, διαφάνεια 21 · ★★☆ · trace · slides-lec06-while-semicolon

Εργαστήριο (Α6.10–Α6.13)

Α6.10 Αποσφαλμάτωση αθροίσματος με όριο: Εργαστήριο 3, Άσκηση 4 · ★☆☆ · debug · lab-lab03-limit
Α6.11 Κατασκευή πυραμίδας: Εργαστήριο 4, Άσκηση 2 · ★☆☆ · programming · lab-lab04-pyramid
Α6.12 Υπολογισμός ριζών τριωνύμου: Εργαστήριο 3, Άσκηση 2 · ★★☆ · programming · lab-lab03-root
Α6.13 Υπολογισμός αθροίσματος σειράς: Εργαστήριο 3, Άσκηση 1 · ★★☆ · programming · lab-lab03-seq

Εργασίες (Α6.14–Α6.15)

Α6.14 Η εικασία Collatz: Εργασία 0 (2023-24), Άσκηση 3 · ★★☆ · programming · hw-2023-hw0-collatz
Α6.15 Οι Ακολουθίες Aliquot: Εργασία 0 (2025-26), Άσκηση 3 · ★★☆ · programming · hw-2025-hw0-aliquot

Θέματα εξετάσεων (Α6.16–Α6.25)

Α6.16 Μέγιστος Κοινός Διαιρέτης: Online τελική εξέταση Δεκεμβρίου 2023, Εξέταση #6 (Crypto Themed), Θέμα 1 · ★☆☆ · programming · exam-2023-fall-ex6-q1
Α6.17 Προσεγγίζοντας το π: Κατατακτήριες Δεκεμβρίου 2024, Θέμα 1 · ★☆☆ · programming · exam-2024-dec-q1
Α6.18 Mystery: Εξέταση Σεπτεμβρίου 2025, Θέμα 1 · ★☆☆ · trace · exam-2025-sep-q1
Α6.19 Mystery: Εξέταση Σεπτεμβρίου 2026, Θέμα 1 · ★☆☆ · trace · exam-2026-sep-q1
Α6.20 Κάντο όπως ο Βιετά: Κατατακτήριες Δεκεμβρίου 2023, Θέμα 1 · ★★☆ · programming · exam-2023-dec-q1
Α6.21 Ασημένιο Κλάσμα: Online τελική εξέταση Δεκεμβρίου 2023, Εξέταση #10, Θέμα 2 · ★★☆ · programming · exam-2023-fall-ex10-q2
Α6.22 Κάντο όπως ο Βιετά: Online τελική εξέταση Δεκεμβρίου 2023, Εξέταση #13, Θέμα 1 · ★★☆ · programming · exam-2023-fall-ex13-q1
Α6.23 Τυπώνοντας τον Πίνακα ASCII: Online τελική εξέταση Δεκεμβρίου 2023, Εξέταση #15, Θέμα 2 · ★★☆ · programming · exam-2023-fall-ex15-q2
Α6.24 Πετυχαίνοντας τον Στόχο: Online τελική εξέταση Δεκεμβρίου 2023, Εξέταση #9, Θέμα 2 · ★★☆ · programming · exam-2023-fall-ex9-q2
Α6.25 Εύρεση Πρώτων Παραγόντων - factor: Εξέταση Ιανουαρίου 2026, Θέμα 3 · ★★☆ · programming · exam-2026-jan-q3

Σχετικές ασκήσεις από άλλα κεφάλαια

Α2.11 Εκτύπωση χαρακτήρων: Εργαστήριο 4, Άσκηση 1 · ★☆☆ · programming · lab-lab04-printchar
Α3.5 Προσέγγιση του π με τη σειρά Leibniz: Διάλεξη 3: Συναρτήσεις, διαφάνεια 44 · ★★☆ · programming · slides-lec03-leibniz-pi
Α5.9 Mystery: Εξέταση Ιανουαρίου 2025, Θέμα 1 · ★☆☆ · trace · exam-2025-jan-q1
Α5.10 Mystery: Εξέταση Ιανουαρίου 2026, Θέμα 1 · ★☆☆ · trace · exam-2026-jan-q1
Α5.11 Η συνάρτηση mystery: Εξέταση Ιουνίου 2026, Θέμα 1 · ★☆☆ · trace · exam-2026-jun-q1
Α5.8 Υπολογισμός ημέρας μίας δεδομένης ημερομηνίας: Εργαστήριο 3, Άσκηση 3 · ★☆☆ · programming · lab-lab03-birthdate
Α9.16 Το Πρόβλημα του Τρόλεϊ (trolley): Εργασία 0 (2024-25), Άσκηση 3 · ★★☆ · programming · hw-2024-hw0-trolley

Πέντε κενές εντολές· καμία δεν κάνει τίποτα (no-op). ↩
Η if δέχεται ως σώμα μία εντολή. Ένα block είναι συντακτικά μία (σύνθετη) εντολή, ενώ δύο σκέτες εντολές είναι δύο: μόνο η πρώτη ανήκει στην if. ↩
Στην πλησιέστερη προηγούμενη if που δεν έχει ήδη else, ανεξάρτητα από τη στοίχιση. ↩
Η while ελέγχει πριν από το σώμα (0 ή περισσότερες εκτελέσεις), η do-while μετά (τουλάχιστον μία). Με i = 100, το do i++; while (i < 42); αφήνει i = 101, ενώ το while (i < 42) i++; αφήνει i = 100. ↩
i = 0; while (i < 100) { printf("Hello world\n"); i++; } ↩
N + 1 φορές (για i = 0, …, N), αν N >= 0. ↩

FilesExpand file tree

06-control-flow

Directory actions

More options