Skip to content

Latest commit

 

History

History
243 lines (180 loc) · 6.81 KB

10_loops_uz.md

File metadata and controls

243 lines (180 loc) · 6.81 KB

30 kunlik Python: 10-kun — Sikllar (Loops)

<< 9-kun | 11-kun >>

📘 10-kun

Sikllar (Loops)

JavaScriptda while va for sikllarini ishlatgansiz. Pythonda ham xuddi shu ikki turi bor, lekin for sikli butunlay boshqacha yoziladi — bu eng katta farq bo'ladi.

While sikli

Bu deyarli JavaScriptdagi bilan bir xil — faqat qavs va jingalak qavs yo'q:

// JavaScript
let count = 0;
while (count < 5) {
  console.log(count);
  count = count + 1;
}
# Python
count = 0
while count < 5:
    print(count)
    count = count + 1
# 0, 1, 2, 3, 4 ni chiqaradi

Python'da yana qiziq bir xususiyat bor — while bilan else ishlatish mumkin: sikl shartsiz tugaganda (break orqali emas) ishga tushadi:

count = 0
while count < 5:
    print(count)
    count = count + 1
else:
    print(count)   # sikl tabiiy tugaganda ishlaydi -> 5

Break va Continue

Bu ikkisi JavaScriptdagi bilan bir xil so'zlar va bir xil ma'noda ishlaydi — bu yerda yangilik yo'q!

count = 0
while count < 5:
    print(count)
    count = count + 1
    if count == 3:
        break       # siklni butunlay to'xtatadi — JS'dagi break bilan bir xil
count = 0
while count < 5:
    if count == 3:
        count += 1
        continue    # shu qadamni o'tkazib, davom etadi — JS'dagi continue bilan bir xil
    print(count)
    count = count + 1

For sikli

Mana eng katta farq shu yerda. JavaScriptda klassik for (let i = 0; i < 5; i++) yoki for...of ishlatgansiz:

// JavaScript — array bo'yicha aylanish
const numbers = [0, 1, 2, 3, 4, 5];
for (const number of numbers) {
  console.log(number);
}
# Python — for...of'ga juda o'xshaydi!
numbers = [0, 1, 2, 3, 4, 5]
for number in numbers:    # JS'dagi "for...of" bilan deyarli bir xil mantiq
    print(number)

🟢 Yaxshi xabar: Python'da for sikli aslida JavaScriptdagi for...of singari ishlaydi — to'g'ridan-to'g'ri elementlar bo'yicha aylanadi, indeks hisoblash shart emas. Python'da klassik for (i=0; i<n; i++) uslubi umuman yo'q.

for sikli list, tuple, string, set, dictionary — barchasida ishlaydi:

language = 'Python'
for letter in language:        # satr bo'yicha aylanish
    print(letter)

numbers = (0, 1, 2, 3, 4, 5)
for number in numbers:         # tuple bo'yicha aylanish
    print(number)

Dictionary bo'yicha aylanish — JS'dagi for...in ga o'xshaydi (u ham kalitlarni beradi):

person = {'first_name': 'Asabeneh', 'country': 'Finland'}

for key in person:                  # faqat kalitlarni beradi
    print(key)

for key, value in person.items():   # kalit va qiymatni birga olish uchun .items()
    print(key, value)

🟡 JS'da kalit-qiymatni birga olish uchun Object.entries(obj) bilan for...of birga ishlatilardi: for (const [key, value] of Object.entries(obj)). Python'da bu vazifani .items() bajaradi.

range() funksiyasi

JavaScriptda klassik son oralig'i kerak bo'lganda for (let i = 0; i < 10; i++) deb yozardingiz. Python'da bu vazifani range() funksiyasi bajaradi — u sonlar ketma-ketligini yaratadi:

for number in range(11):     # 0 dan 10 gacha (11 kirmaydi)
    print(number)

for number in range(0, 11, 2):   # 0 dan 10 gacha, 2 qadam bilan -> 0,2,4,6,8,10
    print(number)

for number in range(11, 0, -1):  # 11 dan 1 gacha, teskari -> kamayish bilan sanash
    print(number)

🟡 range(start, end, step) — start va step ixtiyoriy (standart 0 va 1), end esa majburiy va natijaga kirmaydi, xuddi slicing'dagi kabi.

Ichma-ich for sikli

JS'dagi kabi, bir sikl ichida ikkinchisini yozish mumkin:

person = {
    'skills': ['JavaScript', 'React', 'Node', 'MongoDB', 'Python']
}

for key in person:
    if key == 'skills':
        for skill in person['skills']:
            print(skill)

For Else

whiledagi kabi, for sikli ham else bilan ishlay oladi — sikl break qilinmasdan tugagandan keyin ishga tushadi (JS'da bunga to'g'ridan-to'g'ri o'xshashi yo'q):

for number in range(11):
    print(number)
else:
    print('Sikl', number, 'da to\'xtadi')

Pass

Python'da kod bloki majburiy (bo'sh qoldirib bo'lmaydi), lekin hali kod yozmagan bo'lsangiz, pass so'zini "joy egallovchi (placeholder)" sifatida yozasiz:

for number in range(6):
    pass    # hali hech narsa qilmaymiz, lekin xatolik chiqmasligi uchun shart

🟡 JS'da bo'sh blok {} deb qoldirish mumkin edi — Python'da bo'sh blok xato beradi, shu sababli pass kerak.

🌕 Siz katta bosqichni bosib o'tdingiz, to'xtamang! 10-kun challenge'ini tugatdingiz. Endi mashqlarni bajaring.

💻 Mashqlar — 10-kun

1-daraja

  1. for sikli orqali 0 dan 10 gacha sanang, xuddi shuni while sikli bilan ham bajaring

  2. for sikli orqali 10 dan 0 gacha sanang, xuddi shuni while sikli bilan ham bajaring

  3. 7 marta print() chaqirib, quyidagi uchburchakni hosil qiling:

      #
      ##
      ###
      ####
      #####
      ######
      #######
  4. Ichma-ich sikllar orqali quyidagini hosil qiling:

    # # # # # # # #
    # # # # # # # #
    # # # # # # # #
  5. Quyidagi ko'paytirish jadvalini chiqaring:

    0 x 0 = 0
    1 x 1 = 1
    2 x 2 = 4
    ...
    10 x 10 = 100
  6. ['Python', 'Numpy', 'Pandas', 'Django', 'Flask'] ro'yxati bo'yicha for sikli orqali aylanib, har birini chiqaring

  7. for sikli orqali 0 dan 100 gacha faqat juft sonlarni chiqaring

  8. for sikli orqali 0 dan 100 gacha faqat toq sonlarni chiqaring

2-daraja

  1. for sikli orqali 0 dan 100 gacha barcha sonlar yig'indisini chiqaring:

    Barcha sonlar yig'indisi: 5050
  2. for sikli orqali 0 dan 100 gacha juft va toq sonlar yig'indisini alohida chiqaring.

3-daraja

  1. countries.py faylidagi davlatlar ro'yxati bo'yicha aylanib, nomida 'land' so'zi bor barcha davlatlarni topib chiqaring.
  2. ['banana', 'orange', 'mango', 'lemon'] mevalar ro'yxatini sikl orqali teskari tartibda chiqaring.
  3. countries-data.py faylidan foydalanib:
    • Ma'lumotlardagi tillarning umumiy sonini toping
    • Eng ko'p gaplashiladigan 10 tilni toping
    • Dunyodagi eng aholisi ko'p 10 davlatni toping

🎉 TABRIKLAYMIZ! 🎉

<< 9-kun | 11-kun >>