Maktabdagi matematika darslarini eslaysizmi — to'plam (set) tushunchasi? Pythondagi set ham xuddi shu — tartiblanmagan, indekssiz, faqat noyob (takrorlanmaydigan) elementlardan iborat to'plam. Set orqali matematikadagi union (birlashma), intersection (kesishma), difference (ayirma) kabi amallarni bajarish mumkin.
🟢 Yaxshi xabar: JavaScriptda ham
Setmavjud (ES6'dan beri) —new Set([1, 2, 3]). Demak, bu tushuncha sizga unchalik begona emas! Faqat Python'dagi set yanada ko'p matematik amallarga ega (union, intersection va h.k.), JS'dagi Set'da bularni qo'lda yozish kerak bo'ladi.
Bo'sh set yaratish uchun albatta set() funksiyasidan foydalaning — bo'sh jingalak qavs {} esa dictionary yaratadi (bu keyingi kunda ko'ramiz), set emas!
st = set() # bo'sh set
fruits = {'banana', 'orange', 'mango', 'lemon'} # boshlang'ich qiymatlar bilan
print(len(fruits)) # 4 — len() bu yerda ham ishlaydi🟡 JS'da:
const fruits = new Set(['banana', 'orange', 'mango', 'lemon']); fruits.size— Python'dalen()funksiyasi, JS'da.sizexususiyati ishlatiladi.
in operatori orqali tekshiriladi (list/tuple'dagi kabi):
fruits = {'banana', 'orange', 'mango', 'lemon'}
print('mango' in fruits) # TrueElement qo'shish — .add() (bitta element) yoki .update() (bir nechta element):
fruits.add('lime') # bitta element qo'shish
fruits.update(['kiwi', 'plum']) # bir nechta element qo'shish🟡 JS'dagi
set.add(item)bilan bir xil — bu nom ham bir xil! Lekin JS'da bir nechtasini birdan qo'shadigan tayyor metod yo'q, har birini alohida.add()qilish kerak bo'lardi.
fruits.remove('lime') # agar topilmasa, xatolik beradi
fruits.discard('lime') # agar topilmasa ham, xatolik bermaydi — xavfsizroq
fruits.pop() # tasodifiy elementni o'chiradi (set tartiblanmagan!)
fruits.clear() # barchasini tozalaydi
del fruits # butun set'ni xotiradan o'chiradi🟡 JS'da
set.delete(item)— bitta metod, xatolik bermaydi (Python'dagi.discard()ga o'xshaydi). Python'da esa ikkita variant bor: qattiqroq (remove) va yumshoqroq (discard).
Bu — takrorlanuvchi elementlarni tozalashning eng tez usuli:
fruits = ['banana', 'orange', 'mango', 'lemon', 'orange', 'banana']
fruits = set(fruits)
print(fruits) # {'mango', 'lemon', 'banana', 'orange'} — takrorlanganlar yo'qoladi, tartib tasodifiy🟡 JS'da xuddi shu maqsadda:
[...new Set(array)]— massivdan takrorlanganlarni olib tashlashning eng mashhur "hiyla"si aynan shu!
Bu qism Python set'ining eng kuchli tomoni — JS Set'da bu metodlar yo'q, qo'lda yozishingiz kerak bo'lardi:
| Python metodi | Belgi | Vazifasi | JS'da qanday qilinardi |
|---|---|---|---|
.union() |
| |
ikkisini birlashtiradi | new Set([...a, ...b]) |
.intersection() |
& |
ikkisida ham bor elementlar | [...a].filter(x => b.has(x)) |
.difference() |
- |
faqat birinchisida bor elementlar | [...a].filter(x => !b.has(x)) |
.symmetric_difference() |
^ |
ikkisida ham bo'lmagan elementlar | qo'lda yozish kerak |
.issubset() |
— | barcha elementlari boshqasida bormi | qo'lda tekshirish kerak |
.issuperset() |
— | barcha elementlarni o'z ichiga oladimi | qo'lda tekshirish kerak |
.isdisjoint() |
— | umumiy elementi yo'qmi | qo'lda tekshirish kerak |
whole_numbers = {0, 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 10}
even_numbers = {0, 2, 4, 6, 8, 10}
print(whole_numbers.union(even_numbers)) # birlashma
print(whole_numbers.intersection(even_numbers)) # {0, 2, 4, 6, 8, 10} — kesishma
print(whole_numbers.difference(even_numbers)) # {1, 3, 5, 7, 9} — faqat juft bo'lmaganlar
print(even_numbers.issubset(whole_numbers)) # True — even_numbers, whole_numbers ichida
print(whole_numbers.issuperset(even_numbers)) # True
odd_numbers = {1, 3, 5, 7, 9}
print(even_numbers.isdisjoint(odd_numbers)) # True — umumiy elementi yo'q🌕 Siz porlayotgan yulduzsiz! 7-kun challenge'ini tugatdingiz. Endi mashqlarni bajaring.
it_companies = {'Facebook', 'Google', 'Microsoft', 'Apple', 'IBM', 'Oracle', 'Amazon'}
A = {19, 22, 24, 20, 25, 26}
B = {19, 22, 20, 25, 26, 24, 28, 27}
age = [22, 19, 24, 25, 26, 24, 25, 24]it_companiessetining uzunligini topingit_companiesga'Twitter'ni qo'shingit_companiesga bir nechta IT kompaniyani birdaniga qo'shing (.update())it_companiesdan bitta kompaniyani o'chiring.remove()va.discard()orasidagi farq nima?
AvaBni birlashtiringAvaBning kesishmasini topingA,Bning qism to'plami (subset)mi?AvaB— "disjoint" (umumiy elementi yo'q) to'plamlarmi?AniBga vaBniAga birlashtiring (natija farqlanadimi?)AvaBorasidagi symmetric difference nima?- Setlarni butunlay o'chiring
agero'yxatini set'ga aylantirib, ro'yxat va set uzunligini taqqoslang — qaysi biri kattaroq?- String, list, tuple va set ma'lumot turlari orasidagi farqni tushuntiring
- "Men o'qituvchiman va odamlarni ilhomlantirish, o'qitishni yaxshi ko'raman" — bu jumlada nechta noyob (takrorlanmagan) so'z ishlatilgan?
.split()vaset()orqali toping.
🎉 TABRIKLAYMIZ! 🎉