Skip to content

Latest commit

 

History

History
142 lines (102 loc) · 6.16 KB

07_sets_uz.md

File metadata and controls

142 lines (102 loc) · 6.16 KB

30 kunlik Python: 7-kun — Set'lar (To'plamlar)

<< 6-kun | 8-kun >>

📘 7-kun

Set'lar (To'plamlar)

Maktabdagi matematika darslarini eslaysizmi — to'plam (set) tushunchasi? Pythondagi set ham xuddi shu — tartiblanmagan, indekssiz, faqat noyob (takrorlanmaydigan) elementlardan iborat to'plam. Set orqali matematikadagi union (birlashma), intersection (kesishma), difference (ayirma) kabi amallarni bajarish mumkin.

🟢 Yaxshi xabar: JavaScriptda ham Set mavjud (ES6'dan beri) — new Set([1, 2, 3]). Demak, bu tushuncha sizga unchalik begona emas! Faqat Python'dagi set yanada ko'p matematik amallarga ega (union, intersection va h.k.), JS'dagi Set'da bularni qo'lda yozish kerak bo'ladi.

Set yaratish

Bo'sh set yaratish uchun albatta set() funksiyasidan foydalaning — bo'sh jingalak qavs {} esa dictionary yaratadi (bu keyingi kunda ko'ramiz), set emas!

st = set()                                    # bo'sh set
fruits = {'banana', 'orange', 'mango', 'lemon'}   # boshlang'ich qiymatlar bilan
print(len(fruits))     # 4 — len() bu yerda ham ishlaydi

🟡 JS'da: const fruits = new Set(['banana', 'orange', 'mango', 'lemon']); fruits.size — Python'da len() funksiyasi, JS'da .size xususiyati ishlatiladi.

Elementni tekshirish va qo'shish

in operatori orqali tekshiriladi (list/tuple'dagi kabi):

fruits = {'banana', 'orange', 'mango', 'lemon'}
print('mango' in fruits)   # True

Element qo'shish — .add() (bitta element) yoki .update() (bir nechta element):

fruits.add('lime')                              # bitta element qo'shish
fruits.update(['kiwi', 'plum'])                 # bir nechta element qo'shish

🟡 JS'dagi set.add(item) bilan bir xil — bu nom ham bir xil! Lekin JS'da bir nechtasini birdan qo'shadigan tayyor metod yo'q, har birini alohida .add() qilish kerak bo'lardi.

Elementni o'chirish

fruits.remove('lime')     # agar topilmasa, xatolik beradi
fruits.discard('lime')    # agar topilmasa ham, xatolik bermaydi — xavfsizroq
fruits.pop()               # tasodifiy elementni o'chiradi (set tartiblanmagan!)
fruits.clear()              # barchasini tozalaydi
del fruits                  # butun set'ni xotiradan o'chiradi

🟡 JS'da set.delete(item) — bitta metod, xatolik bermaydi (Python'dagi .discard() ga o'xshaydi). Python'da esa ikkita variant bor: qattiqroq (remove) va yumshoqroq (discard).

List'ni Set'ga aylantirish

Bu — takrorlanuvchi elementlarni tozalashning eng tez usuli:

fruits = ['banana', 'orange', 'mango', 'lemon', 'orange', 'banana']
fruits = set(fruits)
print(fruits)   # {'mango', 'lemon', 'banana', 'orange'} — takrorlanganlar yo'qoladi, tartib tasodifiy

🟡 JS'da xuddi shu maqsadda: [...new Set(array)] — massivdan takrorlanganlarni olib tashlashning eng mashhur "hiyla"si aynan shu!

Set'larni birlashtirish va matematik amallar

Bu qism Python set'ining eng kuchli tomoni — JS Set'da bu metodlar yo'q, qo'lda yozishingiz kerak bo'lardi:

Python metodi Belgi Vazifasi JS'da qanday qilinardi
.union() | ikkisini birlashtiradi new Set([...a, ...b])
.intersection() & ikkisida ham bor elementlar [...a].filter(x => b.has(x))
.difference() - faqat birinchisida bor elementlar [...a].filter(x => !b.has(x))
.symmetric_difference() ^ ikkisida ham bo'lmagan elementlar qo'lda yozish kerak
.issubset() — barcha elementlari boshqasida bormi qo'lda tekshirish kerak
.issuperset() — barcha elementlarni o'z ichiga oladimi qo'lda tekshirish kerak
.isdisjoint() — umumiy elementi yo'qmi qo'lda tekshirish kerak
whole_numbers = {0, 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 10}
even_numbers = {0, 2, 4, 6, 8, 10}

print(whole_numbers.union(even_numbers))          # birlashma
print(whole_numbers.intersection(even_numbers))    # {0, 2, 4, 6, 8, 10} — kesishma
print(whole_numbers.difference(even_numbers))       # {1, 3, 5, 7, 9} — faqat juft bo'lmaganlar
print(even_numbers.issubset(whole_numbers))          # True — even_numbers, whole_numbers ichida
print(whole_numbers.issuperset(even_numbers))        # True

odd_numbers = {1, 3, 5, 7, 9}
print(even_numbers.isdisjoint(odd_numbers))          # True — umumiy elementi yo'q

🌕 Siz porlayotgan yulduzsiz! 7-kun challenge'ini tugatdingiz. Endi mashqlarni bajaring.

💻 Mashqlar — 7-kun

it_companies = {'Facebook', 'Google', 'Microsoft', 'Apple', 'IBM', 'Oracle', 'Amazon'}
A = {19, 22, 24, 20, 25, 26}
B = {19, 22, 20, 25, 26, 24, 28, 27}
age = [22, 19, 24, 25, 26, 24, 25, 24]

1-daraja

  1. it_companies setining uzunligini toping
  2. it_companiesga 'Twitter'ni qo'shing
  3. it_companiesga bir nechta IT kompaniyani birdaniga qo'shing (.update())
  4. it_companiesdan bitta kompaniyani o'chiring
  5. .remove() va .discard() orasidagi farq nima?

2-daraja

  1. A va Bni birlashtiring
  2. A va Bning kesishmasini toping
  3. A, Bning qism to'plami (subset)mi?
  4. A va B — "disjoint" (umumiy elementi yo'q) to'plamlarmi?
  5. Ani Bga va Bni Aga birlashtiring (natija farqlanadimi?)
  6. A va B orasidagi symmetric difference nima?
  7. Setlarni butunlay o'chiring

3-daraja

  1. age ro'yxatini set'ga aylantirib, ro'yxat va set uzunligini taqqoslang — qaysi biri kattaroq?
  2. String, list, tuple va set ma'lumot turlari orasidagi farqni tushuntiring
  3. "Men o'qituvchiman va odamlarni ilhomlantirish, o'qitishni yaxshi ko'raman" — bu jumlada nechta noyob (takrorlanmagan) so'z ishlatilgan? .split() va set() orqali toping.

🎉 TABRIKLAYMIZ! 🎉

<< 6-kun | 8-kun >>